Trade Map Kullanım Rehberi: Adım Adım İhracat Pazar Analizi

1. Adım: Ücretsiz hesap açma

trademap.org adresine gidin, sağ üst köşeden 'Register' deyin. Türkiye gibi gelişmekte olan ülkelerden ücretsiz hesaplar tam erişim hakkına sahiptir. E-posta doğrulaması sonrası giriş yapın.

Ücretsiz hesap; 4 yıllık veri, aylık ve yıllık görünüm, çoğu HS koduna erişim sunar. KOBİ için fazlasıyla yeterlidir.

2. Adım: Doğru HS kodu seçmek

HS kodu (Harmonized System); ürününüzün uluslararası gümrük kodudur. 6 hane uluslararası ortak, sonraki haneler ülkeye özeldir. Trade Map analizinde 6 hane yeterli.

Ürününüzün HS kodunu bilmiyorsanız: tarifearaclari.gtb.gov.tr veya findhs.codes üzerinden bulabilirsiniz. Örnek: zeytinyağı 1509.10, bal 0409.00, ev tekstili 6302.21.

3. Adım: 'Imports by country' raporu

Anasayfa → Product → HS kodunuzu girin → 'Imported by' seçin. Karşınıza dünyada o ürünü en çok ithal eden 50 ülke gelir. 'Trade indicators' sekmesinden büyüme oranını da görebilirsiniz.

İlk filtre: son 3 yılda ithalatı büyüyen ülkeleri işaretleyin. Küçülen pazarlara girmek zordur.

• Toplam ithalat değeri (USD)
• Son 5 yıllık büyüme oranı (yıllık %)
• Birim fiyat (USD/kg veya birim)
• Dünya ithalatındaki pay (%)

4. Adım: 'Exported by' — Rekabeti görmek

Aynı HS kodunda 'Exported by' raporunu açın. Bu, o ürünü dünyaya kimin sattığını gösterir. Türkiye'nin pozisyonunu ve ana rakipleri (Çin, İtalya, vb.) burada görürsünüz.

Önemli: Türkiye o ürünü zaten ihraç ediyorsa, hangi ülkelere ihraç ettiği 'Türkiye Profili' bölümünden görünür. Bu, 'Türkiye'den zaten alıyor olan' ülkeleri listelemenizi sağlar — en yüksek dönüşüm potansiyeli olan pazarlardır.

5. Adım: İkili ticaret analizi (Bilateral)

Product → HS kodu → 'Imported by country' → istediğiniz ülkeyi seçin → 'List of supplying markets' deyin. Bu raporda hedef ülkenin o üründe hangi ülkelerden ne kadar ithalat yaptığı görünür.

Türkiye listede yoksa veya çok aşağıdaysa: ya pazar Türkiye'ye kapalı, ya da Türk üreticisi henüz girmemiş demektir. İkincisi fırsattır.

6. Adım: Hedef ülke karar matrisi

Topladığınız veriyi basit bir tabloya dökün. 5 sütun yeterlidir: Ülke, İthalat hacmi, Büyüme %, Türkiye'nin pazar payı %, Birim fiyat. Bu tablodan 3 hedef ülke seçin.

• Yüksek hacim + yüksek büyüme + Türkiye'nin payı düşük = ana hedef
• Yüksek büyüme + küçük hacim = niş fırsat
• Düşük büyüme + Türkiye payı yüksek = mevcut alıcı yenileme

Vaka çalışması: Zeytinyağı üreticisi için 30 dakikalık Trade Map analizi

Senaryo: Aydın'daki bir KOBİ sızma zeytinyağı (HS 1509.10) ihraç etmek istiyor. Trade Map'i açıyor, 'Imported by' raporuna giriyor. Karşısına çıkan ilk 10 ithalatçı: ABD, İtalya, Almanya, Fransa, Brezilya, Çin, Japonya, İngiltere, Kanada, Avustralya.

Bu listeyi 5 yıllık büyüme oranı ile yeniden sıralıyor: Çin %18, Brezilya %12, Japonya %9, ABD %6, Almanya %3. 'Yüksek hacim × yüksek büyüme' kesişiminde ABD ve Çin öne çıkıyor; ancak Çin'de tarife engelleri var, ABD'de Kaliforniya rekabeti çok güçlü.

İkili ticaret raporuna geçiyor: ABD'nin zeytinyağı tedarikçileri sıralamasında Türkiye 8. sırada, pazar payı %2,3. İtalya %38 ile lider, Tunus %12 ile ikinci. Bu, 'pazar Türkiye'ye kapalı değil ama Türk üreticisi yeterince yer almıyor' demek — net fırsat.

Aynı analizi Japonya için tekrarlıyor: Türkiye %0,4 payla 14. sırada, son 3 yılda Japonya'nın Türkiye'den ithalatı %22 büyümüş. Hacim küçük ama büyüme şiddetli — niş hedef olarak ikinci pazar.

Karar: birincil hedef ABD (hacim), ikincil hedef Japonya (niş büyüme). 30 dakikada üç ülke şortlistesi → iki hedef pazar — tüm bu kararlar Trade Map'in ücretsiz katmanından alınan veriyle.

Trade Map vs UN Comtrade vs Eurostat: hangi kaynak ne zaman?

Trade Map en kullanıcı dostu arayüze sahip olsa da tek kaynak değildir. KOBİ analizinde üç aracı kombinlemek en sağlıklı sonucu verir.

• Trade Map: ilk pazar şortlistesi, büyüme trendi, ikili ticaret — başlangıç noktası.
• UN Comtrade: daha ham veri, daha uzun tarih (2000'lere kadar) — derinlikli trend analizi için.
• Eurostat (Comext): yalnızca AB pazarı, ancak aylık güncellenir ve 8 haneli detay verir — AB hedefleyenler için kritik.
• USA: USITC DataWeb (dataweb.usitc.gov) — ABD ithalat verisini ülke + HS bazında ücretsiz indirir.
• Almanya: Destatis Genesis — Almanya'ya özel ürün × menşe ülke kırılımı.

HS kodu seçiminde 5 sık tuzak

Yanlış HS kodu ile yapılan Trade Map analizi tamamen yanlış pazar seçimine yol açar. KOBİ analizlerinde en sık karşılaştığımız 5 hata:

• Çok genel kod kullanmak: Örn. 'tekstil' yerine 6 haneli spesifik kod (6302.21 nevresim, 6109.10 t-shirt). Genel kod büyük hacim gösterir ama sizin ürününüzü yansıtmaz.
• Hammadde kodu ile mamul kodu karıştırmak: 1509.10 (sızma zeytinyağı) vs 1509.90 (diğer). Hedef pazar ikisini farklı oranda alır.
• Komşu HS kodlarını kontrol etmemek: Ürününüz iki kod arasındaysa her ikisini de analiz edin, alıcı hangisini kullanıyorsa onunla devam edin.
• Ülkeye özel ek haneleri ihmal etmek: ABD HTS, AB TARIC kodlarında 10 haneye kadar detay var; pazar girişinde gümrük müşavirine kontrol ettirin.
• Eski kod kullanmak: HS sistemleri 5 yılda bir revize edilir (son: HS 2022). Eski kodla yapılan analiz hatalı çıkar.

Ücretsiz versiyonun sınırları ve workaround

Aylık sorgu limiti var; ancak veriyi Excel'e export edip lokalde çalışırsanız limit çok yetmez. Pratik workflow: hedef HS kodu için 'Imported by' ve 'Exported by' raporlarını CSV indirin, Excel'de pivot tablo ile büyüme + Türkiye payı sütunlarını ekleyin — sonraki tüm çalışmayı offline yapın.

Firma adı vermez; firma adı için ImportGenius, Panjiva veya gümrük odası dizinleriyle kombinleyin. Trade Map 'hangi ülke?' sorusuna cevap verir, 'hangi firma?' için ek katman gerekir.

Hizmet ticareti (yazılım, danışmanlık, turizm) Trade Map'in zayıf yönüdür — yalnızca fiziksel mal akışında güvenilirdir. Hizmet ihracatçıları için OECD TiVA veya WTO Stats daha iyi kaynaktır.

Trade Map'i aylık rutine nasıl oturtursunuz?

Tek seferlik analiz yerine, Trade Map'i ihracat ekibinin aylık rutinine yerleştirin. Önerilen ritim:

• Ayın 1. haftası: mevcut 3 hedef pazarın son güncellenen verisini kontrol edin — büyüme/küçülme sinyali var mı?
• Ayın 2. haftası: bir 'yedek' pazar (4. veya 5. ülke) için derin analiz — gelecek çeyrek için pipeline hazırlığı.
• Ayın 3. haftası: rakip ülke takibi — Çin, İtalya, Polonya gibi sizin ürününüzde güçlü ihracatçıların hangi ülkelerde pay kazandığını izleyin.
• Ayın 4. haftası: ürün × ülke matrisini güncel tutun, satış ekibiyle paylaşın.
• Bu rutin yılda ~12 saatlik iş yüküdür ama pazar kararlarının %80'inin veri tabanlı alınmasını sağlar.

Sık sorulan sorular